40. «ΟΥΡΙΚΑ» της Κλαιρ ντε Ντυρά, Εκδόσεις Γκαλιμάρ (2022) / 40. «OURIKA» by Claire de Duras, Gallimard (2022)
40.
«Ουρικά» της Κλαιρ ντε Ντυρά, Εκδόσεις Γκαλιμάρ (2022).
Α) Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
H δίχρονη Σενεγαλέζα Ουρικά σωζεται από
τους δουλεμπόρους αφού ο κυβερνήτης της Γαλλίας, κύριος Ντε Μπε, την επιλέγει
και τη μεταφέρει στη χώρα του, όπου τη δίνει προς ανατροφή στη θεία του, τη
Μαντάμ Ντε Μπε. Αυτή μεγαλώνει τη μικρή Αφρικανή με τεράστια φροντίδα και της
προσφέρει απίστευτη μόρφωση. Η ζωή της Ουρικά κυλά ευτυχισμένα έως ότου κάποια
στιγμή ακούει τυχαία την προστάτιδά της να συνομιλεί με μία φίλη της. Η εν λόγω
φίλη επισημαίνει ότι αυτό το κορίτσι θα είναι πάντα καταδικασμένο στη μοναξιά
για τον εξής λόγο: Έχει απαράμιλλη μόρφωση έτσι ώστε κάποια στιγμή να δεχτεί συμβιβαστεί
να νυμφευθεί κάποιον κατώτερό της. Ωστόσο, το χρώμα της θα αποτελέσει
αξεπέραστο εμπόδιο στην επιλογή της ως συζύγου από οποιονδήποτε λευκό,
μορφωμένο Γάλλο. Το άκουσμα αυτού του διαλόγου συγκλονίζει ψυχικά την Ουρικά, ο
κόσμος της οποίας γκρεμίζεται.
Την ίδια εποχή ξεσπά η Γαλλική
Επανάσταση. Οι επαναστάτες διώκουν τους αριστοκράτες μεταξύ των οποίων τους
φίλους της προστάτιδός της. Τότε έρχεται
να μείνει κοντά τους ο Σαρλ, ανιψιός της Μαντάμ ντε Μπε, ο οποίος γίνεται
επιστήθιος φίλος της Ουρικά. Η κοπέλα αρχίζει να τον ερωτεύεται. Ο Σαρλ γίνεται
για αυτή το επίκεντρο της ζωής της. Ωσότου, ένα προξενιού με μία πλούσια λευκή
κληρονόμο, τον απομακρύνει για πάντα από κοντά της.
Η Ουρικά αντιλαμβάνεται για μία ακόμη
φορά της θέση της και αρρωσταίνει βαρέως ψυχοσωματικά. Ο μόνος που καταφέρνει
στο τέλος να την παρηγορήσει είναι ένας ιερέας, που της επισημαίνει ότι είναι
εγωιστικό να σκέφτεται ότι δεν αξίζει να ζει επειδή είναι μόνη. Κατά τα λόγια
του, μπορεί η ζωή να μην της προσφέρει δεσμούς αίματος μέσω της δημιουργίας
μίας δικής της οικογένειας αλλά είναι αμαρτία να μην κατανοεί ότι αυτή είναι
δώρο από το Θεό, ο οποίος της την πρόσφερε για κάποιο σημαντικό σκοπό. Δηλαδή,
η Ουρικά μπορεί να προσφέρει αγάπη στα παιδιά όλου του κόσμου και γενικά να
έχει ένα διαφορετικό αλλά εξίσου σημαντικό ρόλο στην κοινωνία. Τα λόγια του
ιερέως γαληνεύουν την ψυχή της Ουρικά, που παρά τις αντιρρήσεις των προστατών
της, αποφασίζει να αφιερώσει τη ζωή της στην εκκλησία. Παρόλα αυτά, πεθαίνει
την ίδια χρονιά, μαζί με τα τελευταία φύλλα του φθινοπώρου…
Β) ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Η «Ουρικά» είναι ένα μικρό αριστούργημα, γραμμένο από μία Γαλλίδα ευγενή
κατά το έτος 1823. Πρόκειται για ένα λογοτεχνικό έργο χαρακτηριζόμενο από
τρυφερότητα κι ευαισθησία. Η πλοκή του είναι γρήγορη, απλή, εύκολα κατανοητή
και συγκινητική. Το περιεχόμενό του μπορεί να προβληματίσει τον αναγνώστη πάνω
σε θέματα όπως αυτά του ρατσισμού, της ανισότητας, του έρωτα, του νοήματος της
ζωής και της θρησκευτικής πίστης.
Η «Ουρικά» διαβάζεται πολύ ευχάριστα από τους λάτρεις της λογοτεχνίας.
Μεταφέρει σύντομα και επιτυχώς τους αναγνώστες στο πνεύμα της εποχής της
Γαλλικής Επανάστασης.
Επιπρόσθετα, πρόκειται για ένα διδακτικό διήγημα που προτείνει έμμεσα σε
όσους το διαβάζουν εναλλακτικούς τρόπους σκέψης όσον αφορά στην αντιμετώπιση
των προβλημάτων της ζωής. Για παράδειγμα, στο τέλος του, ο ιερέας προτείνει ένα
νέο τρόπο σκέψης στην Ουρικά, έτσι ώστε να απαλλαχθεί από τη θλίψη που της
προκαλούσε για πολύ καιρό ο υπάρχων
ρατσισμός εναντίον του χρώματός της. Μέσα από το τέλος του βιβλίου πηγάζει και
το γενικότερό μήνυμά του, δηλαδή ότι όλοι οι άνθρωποι, έχουν αξία και σημασία
σε αυτόν τον κόσμο και όλοι μπορούν να του προσφέρουν σημαντικά πράγματα.
Τέλος, το διήγημα «Ουρικά» μπορεί να αποτελέσει ένα άριστο ανάγνωσμα για
όσους επιθυμούν να τελειοποιήσουν τη γνώση τους πάνω στη γαλλική γλώσσα.
Γ) ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Η «Ουρικά» είναι ένα τόσο συμπαθητικό λογοτεχνικό έργο, έτσι ώστε κανείς
δεν μπορεί να του προσάψει πολλά μειονεκτήματα.
Ίσως ένα αρνητικό του χαρακτηριστικό είναι η υπερβολικά μικρή του έκταση.
Μία τόσο ωραία ιστορία θα μπορούσε να είχε αποδοθεί πιο συναρπαστικά κι
εκτεταμένα από την ταλαντούχα συγγραφέα του.
Επιπρόσθετα, το μυθιστόρημα περιγράφει τη θέση και την αξία της Ουρικά μέσα
από το βλέμμα της λευκής αριστοκράτισσας συγγραφέως. Αυτή η μεροληπτική οπτική
ορίζει και το τραγικό τέλος της κοπέλας. Παρουσιάζει ως φυσική κατάληξη το χαμό
ενός ανθρώπου άλλου χρώματος μέσα στα πλαίσια μίας ευρωπαϊκής κοινωνίας λευκών.
Βέβαια, παράλληλα αυτή η οπτική θα μπορούσε να έχει στηλιτεύσει τα κακώς
κείμενα της εποχής της και να έχει ωθήσει του ανθρώπους να αρχίσουν να
σκέφτονται αρνητικά το φυλετικό ρατσισμό…
Τέλος στην Ελλάδα το εν λόγω διήγημα κυκλοφορεί μόνο στη γαλλική γλώσσα, από
τις εκδόσεις Γκαλιμάρ. Άρα κάποιος πρέπει να είναι υποχρεωτικά πολύ καλός
γνώστης των γαλλικών για να το απολαύσει. Σε διεθνές επίπεδο, αυτό το
λογοτεχνικό έργο κυκλοφορεί κυρίως στα γαλλικά και στα αγγλικά. Στο απώτερο
παρελθόν υπήρξαν και μεταφράσεις του στα γερμανικά, τα ιταλικά, τα ισπανικά, τα
σουηδικά και τα δανέζικα αλλά δε γνωρίζω πότο εύκολο είναι να βρει κανείς αυτές
τις μεταφράσεις.
Δ) ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ
ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Στα πλαίσια των ανθρώπινων κοινωνιών ανέκαθεν
υπήρχαν διαφόρων ειδών διακρίσεις. Φαίνεται πως η σύγκριση και ο εντοπισμός των
διαφορών είναι συνυφασμένες με τον ανθρώπινο νου και την ανθρώπινη φύση. Πάντοτε
λοιπόν, φαίνεται οι άνθρωποι να αισθάνονταν καλύτερα συνυπάρχοντας με άλλους
ανθρώπους με όσο το δυνατόν περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά σε διάφορα επίπεδα.
Στο μυθιστόρημα «Ουρικά» των αρχών του
19ου αιώνα δίνεται έμφαση στη διαφορετικότητα της φυλής της νεαρής
κοπέλας, η οποία της προκαλεί θανάσιμη λύπη. Η Ουρικά βρέθηκε τυχαία να ζει μέσα σε ένα κοινωνικό
περιβάλλον όπου δε θα θεωρούταν ποτέ ισότιμη και με τις ίδιες ευκαιρίες
προσωπικής εξέλιξης μόνο και μόνο λόγω του χρώματός της. Παρόλη την πλούσια
μόρφωσή της, ποτέ δε θα είχε τις ίδιες επιλογές με μία λευκή κοπέλα των αρχών
του 19ου αιώνα στη Γαλλία.
Πλέον, στον 21ο αιώνα, ο
ρατσισμός απέναντι στο χρώμα έχει ίσως περιοριστεί σε σημαντικό βαθμό. Σε χώρες
όπως οι ΗΠΑ, μάλιστα, εξελέγη κατά τη σύγχρονη εποχή πρόεδρος από τη μαύρη
φυλή. Αυτή ήταν μία πολύ σημαντική εξέλιξη σε διεθνές επίπεδο. Επίσης, σε
επίπεδο καθημερινών ανθρώπων, δεν είναι σπάνια πλέον η ύπαρξη ζευγαριών με τα
δύο μέλη τους προερχόμενα από διαφορετικές φυλές.
Το ότι ο ρατσισμός απέναντι στη
διαφορετικότητα του ανθρώπινου χρώματος περιορίστηκε, δε σημαίνει, όμως, ότι
εξαλείφθηκε εντελώς ή ότι δεν υφίστανται πλέον ποικίλα άλλα είδη ρατσισμού, όπως
εθνοτικού, θρησκευτικού, οικονομικού, ταξικού, αντίστροφοι, λόγω εξωτερικής εμφάνισης
και άλλοι. Άρα φαίνεται ότι η ανθρώπινη φύση είναι δύσκολο να πάψει να προσέχει
τις διαφορές και να τους δίνει έμφαση.
Τουλάχιστον, σε ένα πρώτο επίπεδο, κάθε
είδους διαφορετικότητα πρέπει να αντιμετωπίζεται μέσα από το πρίσμα της ευγένειας
και του ανθρωπισμού. Όσο κι αν παρατηρεί κανείς υπάρχουσες διαφορές, σε μία πολιτισμένη
κοινωνία, πρέπει να τις αποδέχεται φυσιολογικά και χωρίς εκδηλώσεις μίσους και
υποτίμησης προς το συνάνθρωπο που φέρει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ταυτόχρονα,
σε καμία περίπτωση δεν πρέπει οι ποικίλων ειδών διαφορές να αποτελούν τροχοπέδη
προς την κοινωνική και μορφωτική ανέλιξη οποιουδήποτε ανθρώπινου πλάσματος.
40. «Ourika» by Claire
de Duras, Gallimard (2022)
A) THE PLOT OF THE BOOK
Two-year-old Senegalese Ourika is rescued from slave
traders when the governor of France, Monsieur de B., selects her and takes her
to his country, where he entrusts her upbringing to his aunt, Madame de B. She
raises the young African girl with great care and provides her with an
exceptional education. Ourika’s life proceeds happily until the moment she
accidentally overhears her protector speaking with a friend. This friend points
out that the girl will always be condemned to loneliness for the following reason:
she has received such an excellent education that she will never agree to marry
someone socially inferior to her. However, her skin color will constitute an
insurmountable obstacle to her being chosen as a wife by any educated white
Frenchman. Hearing this conversation profoundly shocks Ourika, whose world
collapses.
At the same time, the French Revolution breaks out.
The revolutionaries persecute the aristocrats, including the friends of her
protector. Then Charles, Madame de B.’s nephew, comes to live with them and
becomes Ourika’s close friend. The young woman begins to fall in love with him.
Charles becomes the center of her life—until an arranged marriage with a
wealthy white heiress removes him from her forever.
Ourika once again realizes her position and falls
severely ill, both psychologically and physically. In the end, the only person
who manages to comfort her is a priest, who points out that it is selfish to
think her life is not worth living simply because she is alone. According to
him, although life may not offer her blood ties through the creation of her own
family, it is sinful not to recognize that life is a gift from God, given to
her for an important purpose. That is, Ourika can offer love to the children of
the whole world and, in general, play a different but equally important role in
society. The priest’s words soothe Ourika’s soul, and despite the objections of
her guardians, she decides to devote her life to the Church. Nevertheless, she
dies in the same year, together with the last leaves of autumn…
B) THE ADVANTAGES OF THE BOOK
Ourika is a small masterpiece written by a French
noblewoman in 1823. It is a literary work characterized by tenderness and
sensitivity. Its plot is fast-paced, simple, easy to understand, and moving.
Its content can prompt the reader to reflect on issues such as racism,
inequality, love, the meaning of life, and religious faith.
Ourika is very pleasant to read for lovers of
literature. It quickly and successfully transports readers into the spirit of
the era of the French Revolution.
Moreover, it is a didactic short novel that indirectly
suggests alternative ways of thinking about how to confront life’s problems.
For example, at the end, the priest proposes to Ourika a new way of thinking so
that she may free herself from the sorrow long caused by the existing racism
against her skin color. From the book’s ending also emerges its broader
message: that all human beings have value and significance in this world and
that everyone can offer something important to it.
Finally, the short novel Ourika can be an excellent
reading choice for those who wish to perfect their knowledge of the French
language.
C) THE DISADVANTAGES OF THE BOOK
Ourika is such a likable literary work that one cannot
attribute many disadvantages to it.
Perhaps one negative feature is its excessively short
length. Such a beautiful story could have been rendered in a more gripping and
extended manner by its talented author.
Additionally, the novel presents Ourika’s position and
value through the gaze of a white aristocratic author. This biased perspective
also determines the girl’s tragic ending. It presents the loss of a person of
another skin color within a European white society as a natural outcome. Of
course, at the same time, this perspective may have denounced the injustices of
its era and encouraged people to begin thinking negatively about racial racism…
Finally, in Greece this short novel circulates only in
French, published by Gallimard. Therefore, one must necessarily be very
proficient in French to enjoy it. Internationally, this literary work
circulates mainly in French and English. In the more distant past, there were
also translations into German, Italian, Spanish, Swedish, and Danish, but I do
not know how easy it is today to find these translations.
D) THOUGHTS AFTER READING THE BOOK
Within human societies, various kinds of
discrimination have always existed. It seems that comparison and the
identification of differences are intertwined with the human mind and human
nature. Thus, people have always appeared to feel more comfortable coexisting
with others who share as many common characteristics as possible at different
levels.
In the early 19th-century novel Ourika, emphasis is
placed on the racial difference of the young girl, which causes her deadly
sorrow. Ourika happened to live in a social environment where she would never
be considered equal and would never have the same opportunities for personal
development simply because of her skin color. Despite her rich education, she
would never have had the same choices as a white girl in early 19th-century
France.
Today, in the 21st century, racism based on skin color
may have been reduced to a significant degree. In countries such as the United
States, for example, a president from the Black community was elected in modern
times. This was a very important development internationally. Also, at the
level of everyday people, it is no longer rare to find couples whose members
come from different racial backgrounds.
However, the fact that racism based on human skin
color has been reduced does not mean that it has been completely eliminated or
that other kinds of racism no longer exist, such as ethnic, religious,
economic, class-based, reverse racism, appearance-based, and others. Thus, it
seems that human nature finds it difficult to stop noticing differences and
emphasizing them.
At the very least, at a basic level, every form of
diversity should be approached through the lens of kindness and humanism. No
matter how many differences one observes, in a civilized society they must be
accepted naturally and without expressions of hatred or contempt toward fellow
human beings who possess different characteristics. At the same time, under no
circumstances should differences of any kind become an obstacle to the social
and educational advancement of any human being.
Comments
Post a Comment